کنگره سراسری اقتدار علمی اقتدار ملی


		سخنان دكتر واعظ زاده معاون رئيس جمهور بسم الله الرحمن الرحيم در اين روزهاي مبارك اگر اين كنگره با شكوه با حضور دانشمندان و عالمان ميهن اسلامي توانسته باشد شعار زيباي خودش را در فضاي كشور ما عطر افشان كرده باشد به حداقل دستاورد مورد انتظار رسيده است كه گمان مي‌كنم بسيار بيش از اين هست و ان‌شاءالله خواهد بود اين جور كه تداوم كار را دبير محترم كنگره به من گزارش فرمودند و من هم تأكيد كردم كه ان‌ شاءالله اين حركت خوب اين هماهنگي كه شده ادامه پيدا بكند كارگروه‌ها و كميسيون‌هايي كه تشكيل شده بود با زحمت زياد فراهم شده ان شاء الله مقدمه‌اي باشد كه در يك فضاي علمي و ايماني از دستاورد‌هاي او به صورت مداوم استفاده بكنيم

خوب براي سخنران آخر چيزي نمي‌ماند جز تكرار مكررات آن هم در اين جمع فرهيخته، پيشاپيش پوزش مي‌طلبم از اين جهت اما هرچه قدر از مقام علم و عالم در مكتب حيات بخش اسلام بگوئيم نمي توانيم به اندازه قرآن كريم كه بيش از همه منابع و متون و مكاتب بر روي علم و عالم و تفكّر و تعقّل و تفقُّه و مفاهيم هم‌‌خانواده آن‌ها تأكيد كرده تأكيد بكنيم. بنابراين تكرار او مفيد هست در ميان نعمت‌هاي الهي، علم جايگاه ويژه‌اي دارد. و به نقل از عالمان موثق بر همه نعمت‌ها مقدّم است در ميان صفات الهي، صفت عليم بودن باري تعالي جايگاه جداگانه‌اي دارد. علم يكي از چند ملاك برتري است كنار جهاد و تقوي از ديدگاه خداوند متعال علم‌آموزي برترين عمل صالح است، حتي برتر از عبادت، اين جور كه حضرت باقرالعلوم(ع) مي فرمايد: عالمي كه از دانش او استفاده شود از70000 عابد برتر است. يا رسول اكرم مي فرمايد: يك ساعت تفكر اَفضل از 70سال عبادت است تفكّر، كه ابزار كشف راه‌هاي ناگشوده علمي و هويدا كردن اسرار خلقت است. از ديدگاه نظري علم نافع كه خوشبختانه اطلاع پيدا كردم كه بحث مبسوطي در صبح نسبت به اين موضوع شده است مورد تأكيد فوق‌العاده دين مبين اسلام است. چيزي كه اخيراً بشر به تدريج به اهميّت او پي برده است، با اطلاعات ناقصي كه من دارم شايد در دوران معاصر اولين بار فرانسيس بيكن فيلسوف علم و سياست‌مدار مشهور انگليسي بود كه طبقه‌بندي از علوم ارائه داد و اين گفته معروف او به يك شعار تبديل شد كه Knowledge is power"" علم و آگاهي قدرت است. در قرن شانزدهم اگر اشتباه نكنم قبل از انقلاب صنعتي، عملاً نشان بدهد كه با سر پنجه علم چه جور مي‌شود ثروت خلق كرد و جامعه را عملاً متحول كرد. اما همان‌جور كه اطلاع داريد علم و اقتدار در فرهنگ اسلامي با يك پايه سوّمي هم همراه است. رابطه علم و اقتدار يك امر بديهي است، كه هم در جاي جاي رهنمود‌هاي اسلامي‌ ما هست هم در فرهنگ ما مورد تأكيد قرار گرفته و هم دنيا او را پذيرفته اما شايد چيز جديدي كه ما بتوانيم به دنيا عرضه بكنيم و اگر چه براي خود ما بديهي است اما در دنيا سخن جديدي است اين هست كه اقتدار واقعي از علمي ناشي مي‌شود كه با اين پايه سوّم هم همراه باشد و او ايمان هست، اگرعلم مبتني بر ايمان بود اقتدار واقعي را ايجاد مي كند وگرنه اقتدار پوشالي خواهد بود ببر كاغذي خواهد بود فرو خواهد ريخت امكان مقاومت ندارد، من در محضر عالمان و فضلا و فرهيختگان جرأت مي‌كنم درس پس دهم و همين‌جور كه روخواني روزانه قرآن را مي‌كنيم يك ترجمه‌هاي سهل و ساده‌اي از بعضي آيات برايتان بازخواني بكنم يكي از جاهايي كه به زيبايي اين سه پايه را يعني علم و اقتدار و ايمان در قرآن بيان مي شود اطلاع داريد كه در سوره نمل است و در داستان حضرت سليمان و ملكه سبا بلقيس آنجا كه مي‌فرمايد « وَ لَقَدْ إتَيْنَا دَاوُدَ وَ سُلَيْمنَ عِلْمًا وَ قَالَاالْحَمْدُ ِللهِ الَّذِي فَضَّلَنَا عَلَي كَثِيرٍمِّنْ عِبادِهِ الْمُؤْمِنِينَ » علم را بيان مي كند براي برتري پيامبر بزرگ خدا و علم را ملاك برتري مي داند و حتي در بين مومنين، مومني كه عالِم هست برتر است از بقيه و همان تقدم علم را بر همه نعمت‌ها بيان مي كند چون سليمان و داوود نعمت‌هاي بسياري از خداوند متعال براي آن ها فراهم شد، از ثروت، از قدرت، از حكومت، اما اينجا فقط علم را بيان مي كند و بعد شكر فضيلت را به طور كلّي به جا مي آورد. خوب اين قدرت و شوكتي است كه به سليمان داده شده و بنا به نقل بعضي مفسّرين بزرگ منشأء او علم الهي است كه به تفّيض شده اما خوب سليمان بيان نمي‌كند كه من بر همه برترم « فَضَّلَنَا عَلَي كَثِيرٍمِّنْ عِبادِهِ » بر تعداد زيادي از آن‌ها و اين سليمان با اين عظمت، خداوند شايد حكمتي در او هست كه بيان مي‌كند هدهد پرنده ضعيف « جِئْتُكَ مِن سَبَاءِ بِنَبَاءٍ يَقِينٍ » به او مراجعه مي‌كند كه من يك خبر يقيني براي تو آورده‌ام و آن همان خبر ملكه سبا است كه مي‌گويد « أُوتِيَتْ مِن كُلِّ شَيْءٍ وَ لَهَا عَرْشٌ عَظِيمٌ » خوب سليمان قدرت و عظمت و اقتدار مبتني بر علم داشت او هم مطابق اين خبر يقيني همه چيز به او داده شده بود و تخت فرمانروايي عظيمي داشت داستان را مي‌دانيد من فقط مي‌خواهم نتيجه را عرض كنم خدمت شما، سليمان وقتي اين خبر را مي‌شنود از طريق هدهد نامه‌اي را مي‌فرستد و ملكه سبا هم مشورت مي‌كند با بزرگان دربارش و آن‌ها مي‌گويند كه « قَالُواْ نَحْنُ أُوْلُواْ قُوَّةٍ وَ أُوْلُواْ بَأسٍ شَدِيدٍ» ما هم قوه داريم يعني لشكر و نيروي نظامي و هم « بَأسٍ شَدِيدٍ » داريم يعني شدت كه علامه طباطبايي مي‌فرمايد. يعني شهامت و شجاعت، لشكر نظامي شجاع و با شهامتي در اختيار ماست البته فرمان به دست توست تشويقش مي‌كنند كه به اصطلاح خود ما در مقابل سليمان كه گفته بود تسليم ‌شُو و به نزد من بيا، چماق را نشان بدهد اما ملكه سبا به هر علّتي و يا به علّت اينكه فطرتش هنوز كاملاً پوشيده نشده بود علي‌رغم اينكه خورشيد پرست بود و به گفته قرآن اين عظمت و شكوه را شيطان در ذهن او زينت داده بود. اما، يا به خاطر روحيّه زنانه خودش به هر حال اين را نمي‌پذيرد و مي‌گويد « إِنِّي مُرْسِلَة ٌ إِلَيْهِم بِهَدِيَّةٍ » من چماق را نشان نمي‌دهم هويج را نشان مي‌دهم، و هديه‌اي براي سليمان مي‌فرستد و خوب سليمان هم اعتراض مي‌كند و مي‌گويد شما با مال مي‌خواهيد به من كمك كنيد، و اين مال از جهت شما اهميّت دارد، مال و ثروت خدايي من بيش از اين هست، مفاهيم را من مي‌گويم، عذر‌خواهي مي‌كنم عين نثر نيست اين‌ها، و خوب به آنجايي مي‌رسد كه سليمان تهديد مي‌كند اون رو، و مي‌گويد به نزد ما بيا و وقتي خبردار مي‌شود كه آماده حركت شده سوأل مي‌كند كه كدام يك از شما مي‌توانيد تخت بلقيس را براي من بياوريد؟ خوب خوانديد كه « قَالَ عِفْرِيتٌ مِّنَ الْجِنِّ » عفريت جنّي مي‌گويد قبل از اينكه از جا برخيزي من اين را براي تو مي‌آورم اين قدرتي است كه مبتني بر مبناي الهي نيست، اما در مقابل او « قَالَ الَّذِي عِندَهُ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتبِ أَنَاْ إَتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَن يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ » شخصي كه علمي از كتاب داشت، بخشي از علم الهي را داشت، كه حالا وزير سليمان بوده يا حتي برخي گفته‌اند خود سليمان هست اين، يا كَس ديگري اينش مهم نيست، اين هست كه « عِندَهُ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتبِ » قدرت و اقتداري كه متكي بر ايمان هست و متكي بر قدرت الهي است ، مي‌گويد قبل از اينكه چشم بر هم بزني من اين تخت را فراهم مي‌كنم، يعني راه ميان بر را مي شود با علم كتاب انجام داد، حالا يا چشم به هم زدن يا علامه طباطبايي مي‌فرمايندكه فاصله نظر انداختن تا ديدن يعني اين فاصله‌اي است كه تصوير در چشم نقش مي‌بندد و عصب‌هاي بينايي آن‌ را به ذهن مي‌رسانند، به مغز مي‌رسانند و حسّ ديدن ايجاد مي‌شود در اين فاصله من براي تو مي‌آورم و خوب اين كار رو انجام مي‌دهد. در ايجا هم در ابتداي قضيه كه در واقع فضل بزرگ خدا را مقدم بر علم مي‌داند كه به سليمان داده شده و هم در اينجا كه نشان مي‌دهد كه با داشتن علم متّكي بر ايمان، علم الهي كار بسيار سريع انجام مي‌شود، و خوب اين درسي براي ما دارد كه اقتدار برپايه علم و ايمان صورت مي‌گيرد وگرنه اين روزها به خوبي شاهديم كه علم اگر هرچه هم فزون باشد و پر صابقه باشد اما اين عنصر سوم را نداشته باشد، اين مبناي اصلي را نداشته باشد اقتدار او اقتدار موقتي است و پوشالي است و نمي‌تواند رقابت بكند با علم و اقتداري كه متكي بر ايمان است در عمل مي‌شود به اين وسيله راه‌هاي ميان‌بري را پي گرفت، خوب اين‌ها در فرهنگ ما هست و بنده درس پس دادم با عرضِ پوزش از بزرگان مجلس، اما جامعه ما خوشبختانه هر دوي اين مبنا را دارد يك جامعه‌ي ايماني است، يك جامعه‌ي معتقد به مباني ديني است، و در عين حال به رهنمود قرآني پايبند است شوق علم‌جويي، انگيزه فراگرفتن علم و توليد علم از يك طرف و توانمندي و استعداد اين كار از طرف ديگر دست به دست هم داده و يك وضعيّت بي‌نظيري را در دنيا به وجود آورده، اين كه ما از مباني نظري علم اين‌جور كه در قرآن كريم و در فرهنگ اسلامي آمده برخوردار باشيم و مبناي نظري مستحكمي براي علم و اقتدار و ايمان قائل باشيم از يك‌طرف و وضعيّت ملّت ما و خصوصيت مردم ما به شكلي باشد كه هم علاقه و اشتياق براي علم آموزي و هم استعداد اين كار وجود داشته باشد. اين يك تصادف نيست، اين يك تقدير است. من گمان مي كنم تقدير خداوند متعال اين بوده است كه در بخش‌هايي و در زمان‌هايي اين‌ها گردهم بيايد و بر همين اساس بوده است كه پيا مبر اكرم پيش بيني فرمودند كه به اوج قلّه علمي ايرانيان خواهند رسيد، بنابراين تنها اين نيست كه دل خوش باشيم به اين پيش‌بيني كه مقدّر است و محقق خواهد شد. بلكه يك رسالت و يك مسئوليت هم هست، يك مطالبه هم در او هست، قطعاً سخن پيامبر اكرم محقق خواهد شد، اما در چه زماني و به همّت چه نسلي، در زماني و به همّت نسلي كه اين رسالت را بپذيرد و حركت بكند و محقق بكند اين كلام يقيني رسول گرامي اسلام را، و ما امروز گمان مي‌كنيم كه به تحقّق آن نقطه نزديك شديم، و با نزديك شدن و با احساس نزديك شدن از آن‌ها استوارتر و حركت‌ها جدّي‌تر و گام‌ها قطعاً سريع‌تر خواهد شد، استقبالي كه امروز از حركت‌هاي علمي در جامعه ما مي‌شود در دنيا كم‌نظير و بعضاً بي‌نظير است، از همين كنگره شروع بكنيم كه با محتواي بسيار خوب با فضاسازي بسيار مثبت در كشور شكل گرفت و ان‌شاءالله يك قدم مباركي خواهد بود، براي تصميم‌سازي حوزه علم‌و فناوري و نوآوري، يا حركتي كه ديروز علي الظّاهر خاتمه يافت اما آغازي بر تلاش‌هاي جديد است، جشنواره نوآوري و شكوفايي و به‌ويژه نمايشگاه بزرگ اختراعات و نوآوري‌هاي ايران كه گمان نمي‌كرديم چنين استقبال عظيمي از سوي شركت كنندگان، مخترعان و نوآوران بشود و مهم‌تر از او چنين استقبال بي سابقه‌اي از سوي بازديد‌كنندگان، موج موج دانش‌آموزان و دانشجويان از مراكز و بعضي شهرستان‌ها سرازير شدند و اگر مي‌شد او را ادامه داد با شكوه تر هم مي‌شد، هيچ قابل تصّور نبود براي هيچ‌كس از حتي همكاران ما كه دست‌اندر كار بودند و همه اين‌ها را محاسبه مي‌كردند به چه صورت در مي‌آيد، اين نشان مي‌دهد كه ما حتي وقتي كاري را براي اوّلين بار انجام مي‌دهيم سال‌ها برگزيدگان ما، مخترعان ما، نوابغ ما، در اين وَر و آن وَر دنيا مي‌رفتند اين كارهايشان را عرضه مي‌كردند، خوب انتظار بود ما اولين حركت را در ايران از يك سطح متوسّطي مثلاً شروع بكنيم و به تدريج اين را گسترش بدهيم اما در همان حركت اول چنان استقبالي شد كه علي‌رغم همه بلند پروازي‌هايي كه ما كرده بوديم باز عقب مانديم، اين نشان مي‌دهد كه حركت‌ها جهشي است، اين نشان مي‌دهد كه وقتي كه علم و ايمان توأم با هم باشد راه‌ها ميان‌بر مي‌شود، اين‌جور نيست كه ما حركت‌ها را وقتي مي‌خواهيم شروع بكنيم قدم به قدم تدريجي همين‌جور كه همه دنيا به اون طريق پيش رفته‌اند و حتي بعضي از متون علمي هم همين را مي‌گويد، نه، يك‌مرتبه يك گام بزرگ برداشته مي‌شود و به دنبال او گام بزرگ‌تر و تصاعدي كار جلو مي‌رود و براي اين‌جور حركت ما بايد آماده باشيم، البته اين نيست كه اين حركت‌ها دفعتاً به وجود مي‌آيد من جاي ديگري عرض كردم بعضي از دانشمندان بزرگي كه آمده بودند براي بازديد از همين برنامه ابراز حيرت مي‌كردند كه اين چه جوري است شما كه معاونت دو ساله تشكيل شده چه جوري اين جريان را راه انداختيد، من گفتم اين كار دو سال نيست، كار ما نيست، اين مثل يك جرياني است كه زير سطح رودخانه حركت مي‌كند، رودخانه‌ها يك جريان مهم‌تري زير سطح‌‌شان داخل زمين جريان آب حركت مي‌كند، گفتم اين جوري است ما فقط در اين يكي دو سال اين رو آورديم رو، اما اين جريان را انقلاب اسلامي 30 سال است كه تلاش كرده، و اين وجود داشته، ظاهر نشده. يعني پتانسيل بسيار زياد انباشته و زمينه بسيار مثبت ان شاءالله بايد تلاش بكنيم كه با برنامه‌هاي مناسب، با هماهنگي و هم‌افزايي كه امروز هم رياست محترم جمهوري به حق بر او تأكيد كردند كار را سامان بدهيم و اين جهش‌ها را مستمر بكنيم و جهش مستمر، دائماً در حال حركت با شيب زياد و البته كار دشوار است. ما وضعيت هماهنگي سامانه علم و فناوريمان هيچ مناسب نيست، من بايد عرض كنم اصولاً اسم سامانه و نظام را نمي‌شود الآن بر او گذاشت، حركت‌هاي خوب همه جا، اما متفرّق، پراكنده و هماهنگي و هم‌افزايي او هم كه كار يا مسئوليت اصلي بوده كه انتظار مي‌رفته كه مثلاً ما انجام بدهيم كار بسيار دشواري است، بخصوص كه شما كار را از وسط مي‌خواهيد شروع بكنيد، كارهايي جلو رفته سازمان‌هايي شكل‌گرفته، برنامه‌هايي ريخته شده و همه هم غالباً دست‌آوردهاي خوب دارد عرضه مي‌كند، اما اگر اين‌ها هم‌افزا بشود، دستاوردها فوق‌العاده خواهد شد. آن ميان‌بر ان شاءالله زده خواهد شد اما كار بسيار دشوار است و احتياج دارد به بسياري مقدمات كه اميدوارم هرچه زودتر هرچه زود‌تر بر اثر همين‌جور هماهنگي‌هايي‌ كه دارد مي‌شود. كارهايي كه با مشاركت و مشورت و تصميم‌‌سازي‌هاي جمعي آغاز مي‌شود بتوانيم اين حركت را پيش ببريم، خوش‌بختانه نقشه جامع علمي كشور دست‌مايه بسيار خوبي است براي اين هماهنگي و هم‌افزايي، سياست‌هاي برنامه پنجم كه يك بخش مجزّاي علم و فناوري دارد، دستاورد بسيار خوبي است كه كمك مي‌كند براي اين حركت، اميدوار هستم كه بتوانيم با سامان‌دهي امور اين نيروي انساني بي‌نظير و منابع بسيار زياد را جهت بدهيم در راستاي تحقق كلام نبي معظّم و مكرّم اسلام . والسّلامُ عليكم و رحمه الله و بركاته.

تندیس و نشان کنگره

نشست مرزشکنی علم و فناوری

سخنران افتتاحیه کنگره

ریاست محترم جمهور دکتر محمود احمدی نژاد

ارائه مقاله رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

ارائه مقاله دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی

نشست نوآوری و اقتدار علمی

نشست نوآوری و اقتدار علمی

نشست های جنبی کنگره